Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” przyjmuje preliminarz budżet KK na 2016 r.
Autor: Sekretariat Prezydium
Uchwała KK nr 5/16 ws. wykonania budżetu KK za 2015 r.
Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” zatwierdza wykonanie budżetu KK za 2015 r.
Uchwała KK nr 4/16 ws. terminu i miejsca XXVIII KZD
Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” postanawia, że XXVIII sesja Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” odbędzie się w terminie od 24 do 25 listopada 2016 r.
w Płocku.
Komisja Krajowa zobowiązuje Prezydium KK do zawarcia umowy określającej warunki organizacji Zjazdu, którego koszt zostanie umieszczony w budżecie Komisji Krajowej na 2016 r.
Uchwała KK nr 3 /16 ws. nazewnictwa Krajowych Sekcji Branżowych NSZZ „Solidarność”
§ 1
Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” postanawia wprowadzić następujące nazewnictwo Krajowych Sekcji Branżowych:
1. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Górnictwa i Energetyki NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Górnictwa Węgla Kamiennego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Energetyki NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Elektrowni i Elektrociepłowni NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Górnictwa Rud Miedzi NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Górnictwa Węgla Brunatnego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Rud Cynku i Ołowiu NSZZ „Solidarność”
Krajowa Sekcja Górnictwa Soli NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Zakładów Zaplecza Górnictwa NSZZ „Solidarność”;
2. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Metalowców NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Hutnictwa NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Branży Metalowców NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Teleelektronicznego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Okrętowego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Lotniczego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Motoryzacyjnego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Zbrojeniowego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Elektromaszynowego NSZZ „Solidarność”;
3. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Przemysłu Spożywczego NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Pracowników Przemysłu Mięsnego, Drobiarskiego i Tłuszczowego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Mleczarskiego, Spirytusowego i Koncentratów Spożywczych NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Hotelarstwa i Gastronomii NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Cukierniczego, Młynarskiego i Piekarniczego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Przemysłu Tytoniowego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Gier Losowych i Zakładów Wzajemnych NSZZ „Solidarność”
Krajowa Sekcja Przemysłu Owocowo-Warzywnego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Przemysłu Cukrowniczego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Piwowarskiego NSZZ „Solidarność”;
4. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Nauki NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Polskiej Akademii Nauk NSZZ „Solidarność”;
5. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Rolnictwa NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Rolnictwa NSZZ „Solidarność”.
Krajowa Sekcja Pracowników Ośrodków Doradztwa Rolniczego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Weterynarii NSZZ „Solidarność”;
6. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Budownictwa i Przemysłu Drzewnego NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Budownictwa NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Drzewiarzy NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Producentów Mebli NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Płyt Drewnopochodnych NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Materiałów Budowlanych NSZZ „Solidarność”;
7. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Przemysłu Chemicznego NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Górnictwa Naftowego i Gazownictwa NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Chemicznego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przemysłu Naftowego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Ceramików i Szklarzy NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Przemysłu Papierniczego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Przemysłu Farmaceutycznego NSZZ „Solidarność”;
8. funkcjonującej w ramach Krajowego Sekretariatu Łączności NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Pracowników Telekomunikacji NSZZ „Solidarność”;
9. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Transportowców NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Morska Marynarzy i Rybaków NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Kolejarzy NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Drogownictwa NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Portów Morskich NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Przedsiębiorstw Zaplecza Kolei NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Transportu Lotniczego i Obsługi Lotniskowej NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Transportu Drogowego NSZZ „Solidarność”;
10. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Służb Publicznych NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Komunikacji Miejskiej NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Ciepłownictwa NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Wodociągów i Kanalizacji NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pożarnictwa NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Skarbowych NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Administracji Rządowej i Samorządowej NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Cywilnych MON NSZZ „Solidarność”;
11. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Kultury i Środków Przekazu NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Pracowników Instytucji Artystycznych NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Muzeów i Instytucji Ochrony Zabytków NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Radia i Telewizji NSZZ „Solidarność”
Krajowa Sekcja Pracowników Bibliotek Publicznych NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Szkół Artystycznych NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Archiwów Państwowych NSZZ „Solidarność”;
12. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Banków, Handlu i Ubezpieczeń NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Pracowników Handlu NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Bankowców NSZZ „Solidarność”;
13. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Zasobów Naturalnych, Ochrony Środowiska i Leśnictwa NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Geologiczno-Wiertnicza NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Gospodarki Wodnej NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Parków Narodowych NSZZ „Solidarność”,
14. funkcjonujących w ramach Krajowego Sekretariatu Ochrony Zdrowia NSZZ „Solidarność”:
Krajowa Sekcja Służby Zdrowia NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Stacji Sanitarno – Epidemiologicznych NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pracowników Pomocy Społecznej NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Pogotowia Ratunkowego i Ratownictwa Medycznego NSZZ „Solidarność”,
Krajowa Sekcja Uzdrowisk Polskich NSZZ „Solidarność”.
§ 2
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Uchwała KK nr 2/16 ws. uzupełnienia wniosku do Trybunału Konstytucyjnego
Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” postanawia przyjąć uzupełnienie wniosku złożonego do Trybunału Konstytucyjnego Uchwałą KK nr 25/2013.
Uchwała KK nr 1/16 ws. zatwierdzenia powołania Redaktora Naczelnego „Tygodnika Solidarność”
Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, na podstawie § 21 pkt. 2 „Aktu założycielskiego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością” Tysol Sp. z o.o., zatwierdza powołanie Krzysztofa Świątka na stanowisko Redaktora Naczelnego „Tygodnika Solidarność”.
Decyzja Prezydium KK nr 29/16 ws. udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego NSZZ „Solidarność” na Zwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników Spółki Fundusz Wczasów Pracowniczych Spółka z ograniczoną odpowiedzia
Decyzja do użytku służbowego
Decyzja Prezydium KK nr 28/16 ws. opinii o poselskim projekcie KP PO ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania dla młodych ludzi
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” nie wnosi uwag do poselskiego projektu Klubu Parlamentarnego PO ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania dla młodych ludzi.
Prezydium KK wskazuje, że w uzasadnieniu projektu ustawy brak jest analiz, dotyczących zmiany struktury beneficjentów ustawy po jej nowelizacji w 2015 rok oraz
w jaki sposób wprowadzone poprawki wpłynęły na zdolność kredytową młodych osób. Dlatego wnosimy o uzupełnienie uzasadnienia projektu o wyżej określone dane.
Jednocześnie Prezydium KK podkreśla, że rozwiązania zawarte w ustawie o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi są wyrywkowym działaniem na rynku budownictwa mieszkaniowego i nie przyczyniają się, w sposób zasadniczy, do zaspakajania potrzeb mieszkaniowych osób niezamożnych, w tym młodych. Brakuje
w polityce państwa kompleksowych rozwiązań stymulujących nie tylko rozwój budownictwa własnościowego, ale przede wszystkim, rozwój rynku mieszkań czynszowych oraz komunalnych. Niemożność zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jest jedną
z głównych przeszkód rozwoju młodych rodzin, a co za tym idzie ich decyzji rodzicielskich, dlatego działania na rzecz zwiększenia dostępności mieszkań dla młodych ludzi powinny stanowić priorytet w polityce demograficznej państwa.
Decyzja Prezydium KK nr 27/16 ws. opinii o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz ustawy – Kodeks pracy
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” negatywnie opiniuje poselski projekt (KP Nowoczesna) ustawy o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz ustawy – Kodeks pracy.
Przedstawiony do konsultacji społecznych poselski projekt ustawy o zmianie ustawy
o związkach zawodowych oraz ustawy – Kodeks pracy, powinien zostać odrzucony, ponieważ narusza fundamentalne zasady w zakresie wolności koalicji związkowej. Zasada wolności związkowej w odniesieniu do działalności związków zawodowych oznacza swobodę tworzenia, działania i rozwiązywania organizacji zrzeszających pracowników. Aksjologicznie zakorzeniona jest w prawie naturalnym, ma charakter niezbywalny
i nienaruszalny. Wolność ta uznana została w Konstytucji RP oraz szeregu norm międzynarodowych m.in.: w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych, Konstytucji MOP oraz licznych Konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy, Międzynarodowym Pakcie Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych czy Europejskiej Karcie Społecznej. Przytoczone dokumenty bezsprzecznie potwierdzają, że kwestia wolności
i działalności związkowej ma mocne podstawy tak w prawie krajowym, jak i aktach prawa międzynarodowego. Jest niekwestionowaną zasadą prawa pracy. Wobec tego, że w krajowej praktyce uprawnienia związków zawodowych są realizowane przez ustawę z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, jej nowelizacja jest niezbędna, ale nie w kierunku, jaki zakłada konsultowany projekt. Zawarte w nim propozycje dążą do osłabienia związków zawodowych i mogą doprowadzić do poważnego kryzysu ruchu związkowego oraz dialogu społecznego, który został wznowiony wraz z powołaniem Rady Dialogu Społecznego, która wypracowuje wspólne stanowiska reprezentacji pracowników i pracodawców. Należy pamiętać, że podstawową zasadą na której oparta jest społeczna gospodarka rynkowa jest dialog (art. 20 Konstytucji).
Zdaniem NSZZ „Solidarność” rzeczywistym celem projektu jest doprowadzenie do likwidacji związków zawodowych w Polsce. Dlatego NSZZ „Solidarność” zdecydowanie negatywnie opiniuje przedmiotowy projekt.
Proponowana nowelizacja ogranicza prawa związków zawodowych przede wszystkim poprzez pozbawienie działaczy związkowych wynagrodzenia w przypadku, gdy pełnią funkcje związkowe, uzależnienie działalności związkowej na terenie zakładu pracy od zgody pracodawcy, a także wprowadzenia jawności finansowej właściwej organizacjom pożytku publicznego.
Wolność związkowa mieści w sobie samorządność i niezależność (art. 1 ustawy
o związkach zawodowych). Zasada niezależności oznacza, że związek zawodowy w swojej działalności nie podlega żadnym podmiotom. Związek nie jest zatem nikomu podporządkowany, w tym organom administracji państwowej, samorządu terytorialnego, partiom politycznym, stowarzyszeniom a tym bardziej pracodawcy. W literaturze prawa pracy wyrażony został pogląd, że brak jest uprawnień podmiotów zewnętrznych wobec związku do ingerowania w swobodę działań tych organizacji, a także sprawowania nad nimi nadzoru lub kontroli (G. Orłowski, Zbiorowe prawo pracy. Komentarz, praca zbiorowa (red.:) J. Wratny, K. Walczak, Warszawa 2009, s. 7). Istota niezależności związków zawodowych oznacza więc, iż organizacje zrzeszające pracowników w ramach realizacji swych celów i zadań statutowych, w zasadzie nie podlegają innym podmiotom i dzięki temu są wolne od ingerencji i nadzoru z ich strony. Jakiekolwiek próby uzależnienia działań związku od uzyskiwania zgody pracodawcy będą próbą ingerencji w niezależność związkową. Za taką ingerencję uznajemy konieczność dokumentowania przesłanek
w przypadku zwolnień z obowiązku świadczenia pracy (art. 31 ust. 2 projektu).
Co się tyczy jawności gospodarki finansowej związków zawodowych (rozdział 4a
w propozycji projektu) to należy zwrócić uwagę, że związki zawodowe nie dysponują środkami publicznymi w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885), a tym bardziej nie przeznaczają składek członkowskich na cele publiczne, o których mowa w art. 6 tej ustawy. Nadto, funkcyjni działacze związkowi nie są osobami publicznymi. Podkreślenia wymaga, że związki zawodowe poddawane są okresowym badaniom prowadzonym przez Główny Urząd Statystyczny, a dane ze sprawozdań są przez GUS podawane do publicznej wiadomości.
Z kolei przepisy wewnątrzzwiązkowe nakazują jawność gospodarki finansowej przed Komisją Rewizyjną. Każda zakładowa organizacja związkowa NSZZ „Solidarność” posiada Komisję Rewizyjną, której zadaniem jest bieżąca kontrola finansów organizacji. Co więcej, na corocznym Walnym Zebraniu Członków/ Delegatów przedstawiane są sprawozdania finansowe przy zachowaniu pełnej jawności wobec członków organizacji. Organizacje zakładowe składają także sprawozdanie do urzędów skarbowych. Kwestia przejrzystości gospodarki finansowej związku zawodowego jest rzetelnie sprawdzana przez właściwe do tego podmioty kontrolne. Nie ma podstaw prawnych do traktowania działalności związku zawodowego jak podmiotu dysponującego środkami publicznymi.
Przy tej okazji warto zwrócić uwagę, że związki zawodowe nie korzystają z takich udogodnień finansowych jakie przewidziane zostały dla organizacji pożytku publicznego, tj. nie mogą być dofinansowane 1% podatku przekazywanego corocznie przez podatników na rzecz wybranej przez siebie organizacji pożytku publicznego, jak stanowi art. 27 ustawy
z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U.
z 2014, poz. 1118). Jednocześnie wysokość składki związkowej jest na tyle niska, że obowiązek wypłaty wynagrodzeń funkcyjnym działaczom związkowym (art. 31 ust. 2 i 3; art. 341 ust. 1 projektu) spowodowałby de facto likwidację związków zawodowych. Z całą pewnością przepis taki zniechęciłby osoby wybrane do pełnienia funkcji związkowych, aby wykazywały jakąkolwiek aktywność na rzecz osób pracujących. Tymczasem rzeczywisty dialog społeczny, także ten na szczeblu pracodawcy, wymaga istnienia partnera związkowego, a nie tylko przedstawiciela wybranego w trybie przyjętym u danego pracodawcy.
Negatywnie opiniujemy ponadto zmianę treści 331 ustawy o związkach zawodowych. W myśl obecnie obowiązujących przepisów pracodawca obligatoryjnie zobowiązany jest pobierać z wynagrodzenia pracownika składkę związkową w zadeklarowanej przez niego wysokości, jeżeli zakładowa organizacja związkowa złoży stosowny wniosek w tej sprawie. W projekcie proponuje się nowe brzmienie tego przepisu i zawieranie porozumień w sprawie pobierania składek związkowych, co nie daje gwarancji terminowych potrąceń. Wielu pracodawców nie będzie zgadzało się na zawieranie porozumień, ponieważ już obecnie w praktyce związkowej jest wiele przykładów świadczących o niechęci pracodawców do jakichkolwiek porozumień ze związkami zawodowymi.
Pozytywnie należy jedynie ocenić próbę ustawowego uregulowania wewnątrzzakładowych zasad współdziałania pracodawcy i zakładowej organizacji związkowej. W art. 33 ust. 1 projektu przewidziano, że organizacja ma prawo zwoływania na terenie zakładu spotkań związkowych. Choć jest to oczywiste uprawnienie organizacji związkowej to wielu pracodawców nie zezwala na zebrania związkowe. Jednocześnie jednak podkreślamy, że działalność i rozwój struktur związkowych na terenie pracodawcy ma swoje uzasadnienie w przepisach Międzynarodowej Organizacji Pracy i wymaga znacznie obszerniejszych regulacji. W szczególności w Konwencji nr 135 MOP dotyczącej ochrony przedstawicieli pracowników w przedsiębiorstwach i przyznania im ułatwień stanowi się w art. 2 „W przedsiębiorstwie będą przyznane przedstawicielom pracowników takie ułatwienia, które umożliwią im szybkie i skuteczne wykonywanie ich funkcji. W związku z tym należy wziąć pod uwagę rodzaj systemu stosunków zawodowych w kraju oraz potrzeby, rozmiar i możliwości zainteresowanego przedsiębiorstwa. Przyznanie takich ułatwień nie powinno utrudniać skutecznej działalności zainteresowanego przedsiębiorstwa.”. Z kolei w Zaleceniu nr 143 dotyczącym ochrony przedstawicieli pracowników w przedsiębiorstwach i przyznania im ułatwień w pkt 17 jest mowa, że „Przedstawiciele związku zawodowego, którzy nie są zatrudnieni w przedsiębiorstwie, lecz którego pracownicy są członkami tego związku, powinni mieć wolny dostęp do takiego przedsiębiorstwa. Warunki takiego dostępu powinny być określone w trybie wymienionym
w ustępach 1 i 3 niniejszego Zalecenia.” Ponadto w Zaleceniu (ust. 11 pkt 1) jest mowa
o umożliwianiu przedstawicielom wykonywania swych funkcji w sposób skuteczny. Należy im w tym celu udzielać zwolnień od pracy potrzebnych do uczestniczenia w posiedzeniach, kursach szkoleniowych, seminariach, kongresach i konferencjach związkowych. Z kolei
w rekomendacjach Komitetu Wolności Związkowej, które wskazują właściwy kierunek interpretacji przepisów MOP, czytamy m.in.: „Komitet zwraca uwagę rządów na zasadę, że przedstawiciele pracowników powinni korzystać z takich udogodnień, jakie są konieczne do właściwego sprawowania ich funkcji, włącznie z możliwością wejścia do zakładów pracy (pkt 1102. Przeglądu z 2006 r.)”; „Rządy powinny zagwarantować przedstawicielom związkowym możliwość wstępu do zakładów pracy, z poszanowaniem prawa własności
i zarządu, aby mogli kontaktować się z pracownikami w celu informowania ich
o potencjalnych korzyściach przynależności związkowej(pkt 1102 Przeglądu z 2006 r.); „Przedstawiciele związku zawodowego niezatrudnieni w zakładzie, w którym zatrudnieni są członkowie ich związku, powinni mieć możliwość wstępu do tego zakładu. Przyznanie takich udogodnień nie powinno zakłócać funkcjonowania danego zakładu (pkt 1105 Przeglądu
z 2006 r.).
Ponadto należy zwrócić uwagę, że prawo związkowe najpilniej musi zostać znowelizowane w zakresie wolności koalicji związkowej. Należy dostosować polskie przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2015 r.,
poz. 1881) do standardów międzynarodowych. Przede wszystkim, w art. 2 komentowanej ustawy nadal ograniczona jest podstawowa wolność związkowa. Zgodnie z tym przepisem prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych mają pracownicy bez względu na podstawę stosunku pracy, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, jeżeli nie są pracodawcami.Już
w Raporcie Międzynarodowej Organizacji Pracy z 2012 r. (GB.313/INS/9, sprawa nr 2888, poz. 1066-1087) w odpowiedzi na skargę złożoną na rząd polski przez NSZZ „Solidarność”, Komitet Wolności związkowej stwierdził, że Polska musi rozszerzyć wolność koalicji związkowej na osoby pozostające w cywilnoprawnych stosunkach zatrudnienia oraz na tzw. samozatrudnionych. Powyższe potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia
2 czerwca 2015 roku (sygn. K 1/13). Przedstawiony do konsultacji społecznych poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz ustawy – Kodeks pracy,
w najmniejszym nawet stopniu nie rozstrzyga tego fundamentalnego problemu zbiorowego prawa pracy. Z uwagi na powyższe projekt nie powinien być w ogóle procedowany.
Decyzja Prezydium KK nr 25/16 ws. opinii o projekcie ustawy o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” pozytywnie opiniuje projekt ustawy o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.
Jednocześnie Prezydium KK przedstawia następujące uwagi i wnosi o ich uwzględnienie.
Projektowana nowelizacja nie może być rozpatrywana w oderwaniu od wprowadzenia w życie rozwiązań zawartych w obywatelskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, przygotowanym przez NSZZ „Solidarność”, którego głównym celem jest stopniowe podwyższanie minimalnego wynagrodzenia za pracę do wysokości 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w tempie zgodnym z tempem wzrostu gospodarczego. Przypominamy, że projekt obywatelski został złożony w Sejmie już kilka lat temu.
Proponowane zmiany dotyczące włączenia do porządku prawnego godzinowej płacy minimalnej mają na celu zwiększenie dochodów osób zatrudnianych w ramach umów cywilnoprawnych, a przede wszystkim zwalczanie zjawiska segmentacji rynku pracy powstałej w wyniku nadużywania stosowania umów cywilnoprawnych niezgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniemi dążenia do zastąpienia nimi umów o pracę.
O ile cel pierwszy ma zdecydowanie większe szanse na realizację, o tyle cel podstawowy nowelizacji – jakim jest przeciwdziałanie nadużywaniu umów cywilnoprawnych może nie zostać osiągnięty.
Zdaniem Prezydium KK NSZZ „Solidarność”, zmniejszenie ekonomicznej atrakcyjności zatrudnienia dla pracodawców na podstawie umów cywilnoprawnych poprzez zaproponowane zmiany w projekcie ustawy, jest niewystarczające. W szczególności należy zwrócić uwagę na fakt fragmentarycznego przeniesienia rozwiązań właściwych dla stosunku pracy do umów z odrębnej gałęzi prawa. Wydaje się, że tego typu zmiany, aby mogły przynieść pozytywny efekt, powinny mieć szerszy, bardziej systemowy charakter, uwzględniający ochronę osób ekonomicznie zależnych od zleceniobiorcy, usługobiorcy,
ponieważ w przeciwnym wypadku mogą stanowić wręcz legitymizację nadużywania umów cywilnoprawnych.
Prezydium KK obawia się, że rozwiązania zaproponowane w zakresie wprowadzonej minimalnej stawki wynagrodzenia dla osób wykonujących zlecenia lub osób samozatrudnionych osobiście wykonujących usługi, mogą być omijane. Zgodnie z art. 734
i następnymi Kodeksu cywilnego zarówno umowa zlecenia jak i umowa o świadczenie usług nie muszą być umową odpłatną. Przedłożony projekt nie zmienia tego stanu rzeczy, a zasada swobody umów oraz brzmienie art. 742 Kodeksu cywilnego daje podstawy do takiego uregulowania wzajemnych obowiązków stron umowy, aby dający zlecenie, zamiast wypłaty wynagrodzenia, dokonywał zwrotu wydatków na rzecz osoby wykonującej zlecenie lub świadczącej usługi. W celu omijania proponowanych regulacji można się spodziewać przypadków zawierania umów nieodpłatnych przy jednoczesnym zwrocie na rzecz zleceniobiorcy wydatków w wysokości ryczałtowej niższej niż proponowana stawka wynagrodzenia minimalnego. Prezydium KK zwraca uwagę, że kwestia dochodzenia praw na drodze sądowej będzie utrudniona, ponieważ nie będzie to sprawa z zakresu prawa pracy.
Prezydium KK obawia się również, że w celu uniknięcia skutków przedmiotowej zmiany mogą być zawierane umowy cywilnoprawne innego rodzaju, w szczególności umowa o dzieło.
Ponadto mając na uwadze główny cel, jaki przyświeca projektodawcom, należałoby rozpocząć prace nad systemowymi zmianami w prawie pracy, które powinny zostać zainicjowane przez Komisję Kodyfikacyjną, z udziałem przedstawicieli partnerów społecznych. Postulat ten ma ważkie znaczenie, zważywszy na potrzebę uporządkowania wielu zagadnień z zakresu prawa pracy.
Jednocześnie Prezydium KK NSZZ „Solidarność” wskazuje na konieczność wyłączenia niektórych składników wynagrodzenia z kategorii minimalnego wynagrodzenia za pracę. Najistotniejsze wśród nich są dodatki za pracę w porze nocnej oraz dodatek stażowy.
Projektowana ustawa nie zawiera jakichkolwiek mechanizmów ustalania wysokości stawki godzinowej oraz jej waloryzacji, co oceniamy zdecydowanie negatywnie. Wysokość stawki godzinowej powinna być funkcją minimalnego wynagrodzenia za pracę, a tym samym podlegałaby takim samym rygorom waloryzacji jak minimalne wynagrodzenie.
Wątpliwości natury organizacyjnej i systemowej budzi prowadzenie ewidencji godzin pracy. Prezydium KK zdaje sobie sprawę, że wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej wymaga ustalenia ilości godzin pracy. Dlatego należałoby zastanowić się nad formą jej prowadzenia oraz znalezieniem wzorca (standardu), w stosunku do którego strony mogłyby się odwoływać przy ustalaniu ilości godzin niezbędnych do wykonania określonego zadania.
Na pozytywną opinię zasługują zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy dotyczące przeprowadzenia kontroli bez uprzedzenia przez inspektorów pracy, co jest realizacją postulatu związków zawodowych, a także zniesienie ograniczenia wysokości minimalnego wynagrodzenia dla pracowników w pierwszym roku pracy do 80%.
Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę na dodatkowe obowiązki, które zostaną nałożone na inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy, np. w postaci kontroli ewidencji godzin pracy. Muszą one znaleźć odzwierciedlenie w odpowiednim finansowaniu tej instytucji, co może być utrudnione ze względu na obcięcie wydatków PIP w ustawie budżetowej o około 8 milionów złotych w stosunku do projektu ustawy budżetowej.
Prezydium KK NSZZ „Solidarność” zwraca uwagę na pozytywny efekt w walce
z segmentacją rynku pracy, jaki powinny przynieść zmiany do ustawy o zamówieniach publicznych, polegające na wprowadzeniu obowiązku wymagania zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez zamawiających, zawsze gdy przedmiot zamówienia obejmuje wykonywanie pracy określonej w art. 22 §1 Kodeksu pracy oraz dalsze ograniczanie stosowania kryterium najniższej ceny.
Biorąc powyższe pod uwagę Prezydium KK NSZZ „Solidarność” poddaje pod dyskusję wprowadzenie dodatkowego mechanizmu, który mógłby doprowadzić wprost do pożądanych zmian na rynku pracy. Narzędziem tym mogłoby być zapisanie w Kodeksie pracy domniemania istnienia stosunku pracy, ilekroć wykonywana jest praca zarobkowa. W takim wypadku zmianie musiałby ulec art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Zaletą takiego rozwiązania byłoby niemieszanie dwóch gałęzi prawa, a także skuteczniejsze zapewnienie osobom wykonującym pracę zarobkową objęcia wszystkimi rozwiązaniami stosowanymi na gruncie prawa pracy.